ساعات کاری دفتر 9:00 تا 18:00

دعاوی تجاری، تجارت و شرکت ها


پایان ورشکستگی ممکن است منجر به پایان بقای شرکت یا پایان عملیات تجاری و کسب و کار مشخص تاجر شده و یا می تواند منجر به پرداخت بدهی ها و جان گرفتن دوباره شرکت و اعمال تجاری تاجر شخص حقیقی شود در فرض اخیر و اگر تاجر تمام بدهی های خود را بدهد قانون گذار ترتیب و تشریفات خاصی برای او در نظر گرفته تا اعتبار از دست رفته و بدنامی حاصله را تحت حمایت قانون گذار جبران و احیا نماید به این عمل در تعابیر حقوقی اعاده اعتبار گفته می شود.

تعریف ورشکستگی

ورشکستگی که در نتیجه توقف در تادیه دیون به وجود می آید مسلما باعث می شود اعتماد مردم به شخص ورشکسته سلب شود.تاجر ورشکسته با صدور حکم ورشکستگی اش دچار محرومیت هایی می شود که برای اعاده اعتبار و بازگشت به حالت قبل از ورشکستگی باید اصولی را رعایت کرده و اوامر قانونی را در این زمینه اجرا نماید تا بتواند دوباره اعتبار بازرگانی خود را بدست آورد. اگر تاجر ورشکسته بتواند با انجام اوامر قانونی به حالت قبل از ورشکستگی اش بازگردد و اعتبار بازرگانی اش را بازگرداند در اصطلاح قانونی اعاده اعتبار صورت گرفته.

صور اعاده اعتبار تاجر 

اعاده اعتبار واقعی

اعاده اعتبار واقعی تاجر موقعی است که تاجر با نشان دادن حسن عمل و پرداخت کل دیونی که بر ذمه او بوده است، بتواند مجددا اعتماد مردم را به خود جلب کرده و شایسته ادامه شغل خود باشد. بنابراین در هر موقعی که تاجر بتواند کلیه بدهی های خود را پرداخت کند، می تواند تقاضای اعاده اعتبار نماید.

اعاده اعتبار قانونی

در صورتی که تاجر با ابراز حسن نیت موفق به پرداخت کلیه دیون خود نگردد، قوانین امروزی برای محجوریت تاجر ورشکسته مدتی قائل شده اند که در مور جرایم بعد از سپری شدن مدت زمانی اعاده حیثیت می شود و در مورد ورشکستگی نیز بعد از گذشتن مدتی به دادگاه اجازه می دهد به اعاده اعتبار تاجر ورشکسته تصمیم اتخاذ نماید.

موارد اعاده اعتبار تاجر

قانونگذار در ماده 565 قانون تجارت به اعاده اعتبار قانونی پرداخته است. تجار ورشکسته در دو مورد ذیل پس از اثبات صحت عمل در مدت پنج سال از تاریخ اعلان ورشکستگی، می توانند اعتبار خود را اعاده نمایند:

1- تاجر ورشکسته که تحصیل قرارداد ارفاقی نموده و تمام وجوهی را که به موجب قرارداد به عهده گرفته است، پرداخته باشد. این ترتیب در مورد شریک ورشکسته ای که شخصا تحصیل قرارداد ارفاقی جداگانه نموده است، نیز رعایت می شود.

2- تاجر ورشکسته ای که کلیه طلبکاران ذمه او را بری کرده یا به اعاده اعتبار او رضایت داده اند

در مورد اخیر تاجر ورشکسته موفق نشده تمام بدهی خود را پرداخت کند. ولی در صورتی که در مدت 5 سال از تاریخ اعلان حکم ورشکستگی صحت عمل نشان دهد، می تواند تقاضای اعاده اعتبار نماید.

شرایط تقاضای اعاده اعتبار

1- گذشتن 5 سال پس از اعلان ورشکستگی

2- اثبات صحت عمل در ظرف مدت 5 سال مزبور و بعد از آن تا زمان صدور حکم اعاده اعتبار.

3- جلب رضایت طلبکاران نسبت به اعاده اعتبار که جلب رضایت مزبور یا از طریق انعقاد قرارداد ارفاقی قبلا تحصیل شده است یا اینکه بعدا طلبکاران ذمه او را بری کرده باشند.


بانک مرکزی تصمیم دارد با افتتاح سامانه صیاد اعتبار چک را به آن بازگرداند. این سامانه از ابتدای درخواست دسته چک تا مرحله نقد شدن آن را تحت کنترل داشته و مشکلات موجود را حل می‌کند تا بدین ترتیب خرید‌های بلند مدت و اقساطی امکان‌پذیر شده و رونقی در بخش کسب و کار به وجود آید.این سامانه هشداری برای صادرکنندگان چک بی محل است.پذیرندگان چک از طریق سامانه صیاد می توانند به سادگی نسبت به صادر کننده چک و وضعیت او استعلام کنند که این مهم هشداری برای صادرکنندگان چک‌های بلامحل به شمار می‌رود.امید می‌رود با راه‌اندازی این سامانه راهکاری برای کاهش چک‌های برگشتی ایجاد شود که در سال‌های اخیر به طور قابل توجهی افزایش یافته است.

چک صیادی

ثبت سامانه صیاد و افزایش اعتبار چک

  • از این پس تمامی دسته چک‌های صادر شده در شبکه بانکی متحدالشکل بوده و در یک سایز، یک نما و با ویژگی‌های یکسان و با رنگ گلبهی در اختیار مشتریان بانک‌ها قرار می‌گیرد. به عبارتی دیگر هر بانکی دسته چک مخصوص خود را نخواهد داشت.
  • در قانـون جدیـد چـک، پشت نویسی نیز بـا درج اطلاعات مربوطـه در سـامانه صیـاد جایگزیـن شـده اسـت؛ بدین منظور انتقال دهنده چک باید پس از مراجعه به یکی از ابزارهای دسترسی به سامانه صیاد و احراز هویت، شناسه صیادی  برگ چک متعلق به انتقال دهنده در سامانه صیاد را وارد نموده و پس از ورود اطلاعات مروبط به “بابت” و اطلاعات هویت ذینفع جدید چک (انتقال گیرنده)، انتقال چک را تایید و ثبت اولیه نماید. سپس دریافت کننده جدید یا همان انتقال گیرنده نیز باید تایید دریافت چک را در سامانه صیاد انجام دهد.
  • نکته قابل توجه دیگر در خصوص استعلام وضعیت اعتباری صادرکننده ی چک می باشد که امکان  این امر از طریـق ورود شناسـه ۱۶ رقمـی بـرگ چـک در سـامانه صیـاد وجـود دارد. 
  • استعلام وضعیت اعتباری صادرکننده چک علاوه بر اینکه از طریق ابزارهای دسترسی به سامانه صیاد ممکن است، از طریق سامانه پیامکی 701701 نیز وجود دارد. این سامانه پیامکی وضعیــت اعتبــاری کلــی شـخص صادرکننـده چـک، از نظـر تعــداد و مبلــغ چک هــای برگشــتی رفـع سـوء اثـر نشـده نـزد شـبکه بانکــی را فراهــم میکنــد.
  • علاوه بر دو طریق یاد شده، استعلام وضعیت اعتباری صادرکننده چک از طریق مراجعـــه بـه پایــگاه اطلاع رسانی بانــک مرکزی به نشــانی WWW.CBI.IR و بـا رجـوع بـه صفحه استعلام وضعیــت اعتبــاری چــک صیــادی، از طریــق ارسال شناســه استعلام 16 رقمــی منــدرج در چک هــای صیــادی وجود دارد.

آیا چکی که در سامانه ثبت نشده باشد بی اعتبار است ؟

پس از ثبت مندرجات چک مانند تاریخ سررسید، مبلغ و اطلاعات ذینفع در بــرگ چــک، صادرکننــده بایــد بــه یکــی از ابزارهــای دسترســی بــه ســامانه صیــاد مانند اینترنت بانک و موبایل بانک، بانک صادر کننده دسته چک مراجعــه کــرده و پس از احراز هویت، اطلاعات چــک و مشــخصات هویتــی ذینفع یا ذینفعــان را وارد کنــد.
باید توجه داشت ایــن مرحلــه به عنــوان ثبــت اولیــه چــک تلقــی شـده و ثبـت نهایـی آن در سـامانه صیـاد مسـتلزم تاییـد دریافـت چک توســط ذینفــع اســت. 
در واقع از آنجایی که ثبـت نهایـی چک منـوط بـه استعلام و تطبیـق مندرجـات بـرگ چک بـا اطلاعات ثبت شـده در سـامانه صیـاد اسـت، گیرنـده چـک باید ابتدا با مراجعــه بــه یکــی از ابزارهــای دسترســی بــه ســامانه صیــاد و پس از احراز هویت، مندرجات برگ چک از جمله تاریخ سررسید، مبلغ و اطلاعات هویتی ذینفع را تطبیق دهد.

لازم به ذکر است یکســان بــودن ابــزار مورد اســتفاده توســط صادرکننــده و تاییدکننــده چــک ضروری نمی باشد.

در مرحله تطبیق اطلاعات در صورت درست بودن مندرجات، دینفع چک را تایید نموده و در صورت منطبق نبودن مندرجات چک را رد می نماید. در این خصوص دو حالت زیر بوجود می آید :

1- در صورت تایید چک 

چک در وضعیت ثبت نهایی تلقی شده و قابلیت نقد شدن در سر رسید را خواهد داشت. 

2- در صورت رد چک 

 ذینفع باید ضمن انتخاب حداقل یکی از دلایل مندرج در سامانه، فیزیک چک را به صادرکننده / انتقال دهنده عودت دهد. 

نکته – باید توجه داشت که اگر دریافت کننده به سامانه نرفته و اطلاعات ثبتی صادرکننده را تایید نکرده باشد در زمان دریافت برگه چک، چک او اعتبار ندارد. 

نکته – حتی با وجود ثبت چک و تایید ذینفع، وجود چک فیزیکی نیز ضروری بوده و در زمان وصول چک، اطلاعات برگه چک با سامانه صیاد تطبیق داده می شود.

یک نمونه سوال حقوقی و پاسخ وکیل در خصوص اعتبار چک های صیادی

سلام وقتی چک به طلبکار داده می‌شود اما ثبت نشده باشد ،تکلیف چیست ارزش قانونی دارد یا نه مثل کاغذ سفید است ؟

پاسخ وکیل :

در پاسخ به پرسش شما در رابطه با اعتبار چک صیادی که در سامانه ثبت نشده باشد باید گفت چک هایی که در سامانه صیاد ثبت نشده باشند مشمول الزام ها، امتیاز ها و بطور کلی ساز و کارهای مقرر در قانون صدور چک نمی شوند و صرفاً نقش یک سند مدنی دارند که نشان دهنده ی وجود دین و طلب هستند.